Hoe lang duurt kniepijn?

Het is een van de vragen waar artsen zelden een duidelijk antwoord op geven, en waar bijna geen website op internet getallen durft te noemen. Hoe lang duurt het? Het antwoord hangt af van wat er mis is, en daarom is deze pagina ingedeeld per aandoening.

De getallen komen uit onderzoek, niet uit ervaring of giswerk. Het zijn gemiddelden, en je kunt het zowel beter als slechter doen. Maar ze geven je iets wat de meeste mensen missen: een realistische verwachting, zodat je niet na drie weken opgeeft en ook niet drie jaar passief afwacht.

Het korte antwoord

• Een verstuikte knie of een knieband aan de binnenkant: weken. De meesten kunnen binnen zes weken weer het meeste, een volledige scheur duurt langer.
• Een overbelaste pees (springersknie): op zijn vroegst vier weken, reken op drie tot zes maanden.
• Pijn onder de knieschijf: maanden. Vier op de tien hebben na een jaar nog klachten, en wie wacht met beginnen, doet het het slechtst.
• Een versleten meniscus: twaalf weken training geeft hetzelfde resultaat als een operatie.
• Artrose: maanden tot er effect is, daarna onderhoud. Het effect neemt af als je stopt.
• Een gescheurde kruisband: negen tot twaalf maanden tot sport met draaibewegingen, met of zonder operatie.

De rest van de pagina legt uit waar de getallen vandaan komen, en wat het verloop kan verkorten of verlengen.

Kniebanden en verstuikingen: weken

De binnenste knieband is de knieband die het vaakst beschadigd raakt, meestal door een klap tegen de buitenkant of een verdraaiing met je voet op de grond. Hij geneest in bijna alle gevallen zonder operatie, ook de meeste volledige scheuren. Bij een kleiner letsel kunnen de meesten binnen twee tot drie weken weer het meeste van hun dagelijks leven, en binnen ongeveer zes weken weer sporten. Een volledige scheur kan twee tot drie maanden duren. Er zijn weinig goede onderzoeken naar die termijn, dus de getallen zijn klinische ervaring, geen onderzoek.

Wat het tempo bepaalt, is of je vroeg begint met bewegen en belasten binnen de pijngrens, of dat je je knie wekenlang stil houdt. Lees meer in pijn in de knie na een verdraaiing of een val en pijn aan de binnenkant van de knie.

Pezen: maanden

Springersknie, dus pijn in de pees vlak onder de knieschijf, is een pees die zijn belastbaarheid kwijt is. Pezen bouwen zich langzaam weer op, en daarom is de termijn lang. Een overzicht van de behandeling noemt vier weken als snelste terugkeer naar sport en drie tot zes maanden als realistisch plan (1).

In het grootste recente onderzoek, JUMPER, volgde men mensen met springersknie 24 weken, en vond men dat geleidelijk toenemende belasting van de pees beter werkte dan de pijnlijke oefeningen op een schuine plank die veel mensen nog steeds krijgen (2). Zelfs na die 24 weken waren veel mensen nog niet helemaal klaar, en dat is goed om van tevoren te weten. Lees meer in springersknie.

De knieschijf: maanden, en begin nu

Pijn onder en rond de knieschijf is de meest voorkomende kniepijn bij volwassenen onder de 50, en wordt vaak beschreven als iets dat vanzelf overgaat. Dat doet het niet bij iedereen. In een onderzoek bij 310 mensen met knieschijfpijn had 55 procent na drie maanden nog klachten en 40 procent na een jaar, ongeacht welke behandeling ze hadden gekregen. De sterkste voorspeller van een slecht verloop was dat de pijn al meer dan twee maanden bestond voordat men begon (3).

Vijf tot acht jaar later antwoordde meer dan de helft van degenen die de onderzoekers konden bereiken dat hun knie nog steeds niet goed was, en bijna niemand van hen had tekenen van artrose op de röntgenfoto (4). De pijn komt dus niet van een beschadigde knieschijf, maar van een gewricht dat gevoelig is geworden en niet de training heeft gekregen die nodig was.

Vroeg beginnen verandert de curve. In een Deens onderzoek bij jongeren met knieschijfpijn gaf drie keer per week trainen gedurende drie maanden, bovenop voorlichting, een beter resultaat na zowel een als twee jaar (5). Reken dus op maanden, en begin vandaag. Lees meer in pijn onder en rond de knieschijf.

De meniscus: twaalf weken

Heb je te horen gekregen dat je meniscus versleten is of een scheur heeft, en ben je boven de 40, dan is de termijn twaalf weken. Dat is de lengte van het trainingstraject dat in een Noors onderzoek met 140 mensen na twee jaar hetzelfde resultaat gaf als een kijkoperatie, en dat bovendien sterkere bovenbeenspieren gaf dan de operatie (6). Ongeveer een op de vijf in de trainingsgroep koos later toch voor een operatie, zonder er een beter resultaat van te krijgen.

De richtlijn van de Deense Sundhedsstyrelsen voor meniscusletsel uit 2016 zegt hetzelfde: eerst training, en pas als drie tot vier maanden training niet heeft gewerkt, komt een operatie ter sprake. De uitzondering is een knie die na een verdraaiing op slot zit en niet gestrekt kan worden. Lees meer in meniscusletsel en meniscusoperatie of revalidatie.

Artrose: maanden, daarna onderhoud

Artrose gaat niet over, maar de pijn wel. Een Cochrane-overzicht van 44 onderzoeken vond dat een trainingstraject de pijn met ongeveer 12 punten verminderde op een schaal van 0 tot 100, en het functioneren met ongeveer 10 punten verbeterde (7). De trajecten in de onderzoeken duurden meestal acht tot twaalf weken, en de meeste mensen merken de eerste veranderingen na vier tot zes weken.

Het belangrijke getal is het volgende. Twee tot zes maanden na het traject was het effect op de pijn gehalveerd tot ongeveer 6 punten, omdat veel mensen stopten met trainen (7). Artrose is de aandoening waarbij de termijn geen einddatum heeft. Wat werkt, is de training iets maken wat je volhoudt, in een kleinere dosis, de rest van je leven. Lees meer in artrose in de knie.

De kruisband: negen tot twaalf maanden

Een gescheurde voorste kruisband is de traagste van de knieblessures, en de termijn is hetzelfde, of je nu geopereerd wordt of niet. In het Zweedse KANON-onderzoek met 121 jonge, actieve volwassenen kreeg de ene helft meteen een kruisbandoperatie, terwijl de andere helft revalidatie kreeg met de mogelijkheid van een latere operatie. Na vijf jaar was er geen verschil tussen de groepen, en 51 procent van degenen die met revalidatie begonnen, was nooit geopereerd (8).

De weg terug naar sport met draaibewegingen en richtingsveranderingen duurt negen tot twaalf maanden, en die wordt niet bepaald door de kalender, maar door wat je knie kan: kracht in je bovenbeen, springen op één been en vertrouwen in je knie. Lees meer in kruisbandletsel.

Wat verandert de curve?

De meeste getallen hierboven zijn gemiddelden van mensen die heel verschillende behandelingen kregen, en het verschil tussen de goede en de slechte kant van die getallen is voor een groot deel iets waar je zelf invloed op hebt.

Vroeg beginnen. Dat komt bij alle aandoeningen terug. Bij knieschijfpijn is meer dan twee maanden wachten de sterkste voorspeller van een slecht verloop (3). Bij kniebanden en de meniscus is vroeg bewegen wat de termijn korter maakt.

Belasten, niet rusten. Rust na meer dan een paar dagen maakt je knie zwakker en je zenuwstelsel gevoeliger, en allebei verlengen ze het verloop. Lees meer in rust of bewegen bij pijn in de knie.

De pijnregel gebruiken. De Deense trainingsonderzoeken gebruikten de regel dat pijn tot 2 op 10 veilig is, 3 tot 5 acceptabel, boven de 5 te veel, en dat de pijn voor de volgende training weer terug moet zijn op het gewone niveau (9). Door die regel train je niet te weinig uit angst en niet te veel uit ongeduld. Lees de hele regel in mag je trainen met pijn in je knie.

Begrijpen wat de pijn is. Pijn is geen maat voor schade, en hoe langer hij bestaat, hoe minder die twee met elkaar te maken hebben. Een knie die maandenlang pijn heeft gedaan, heeft een zenuwstelsel dat gevoeliger is geworden, en dat is een van de redenen waarom oude kniepijn langer duurt dan nieuwe. Training in kleine stappen die geen opvlamming geeft, zet de gevoeligheid weer lager. Lees het principe in kniepijn en een gevoelig zenuwstelsel.

Volhouden. Bij artrose is het halveren van het effect na een paar maanden zonder training het belangrijkste getal op deze hele pagina (7).

Zo ziet een gewoon verloop eruit

De eerste twee weken merk je vooral dat je knie na de training pijnlijk is, en dat is normaal. Na vier tot zes weken kunnen de meeste mensen meer voordat het pijn doet: een tree meer op de trap, een langere wandeling. Na acht tot twaalf weken is het bij de meeste mensen met een knieband, een meniscus of beginnende artrose duidelijk beter, terwijl pezen en de knieschijf nog onderweg zijn. En daarna gaat het erom vast te houden wat je hebt opgebouwd, in plaats van de volgende keer opnieuw te beginnen.

Het programma van Rehabo volgt dat geleidelijke verloop. Je begint op een niveau dat bij je knie past, en gaat een stap omhoog als hij er klaar voor is, of een stap terug als de belasting te groot was. Kies “Knie” en daarna de plek waar het pijn doet.

Een knieprogramma dat zich aanpast

Rehabo stelt een revalidatieprogramma voor de knie samen op basis van waar het pijn doet, en hoeveel. Je krijgt vier oefeningen per training zonder hulpmiddelen, en na elke oefening geef je aan hoeveel pijn het deed. Het programma gaat omhoog, blijft gelijk of gaat een stap terug op basis van je antwoord. Het is ontwikkeld door fysiotherapeuten en je begint gratis.

Stel je knieprogramma samen

Wanneer moet je naar de huisarts?

De termijnen gelden voor gewone kniepijn. Naar een knie die warm, gezwollen en rood wordt terwijl je koorts krijgt, moet dezelfde dag gekeken worden: bel je huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenpost. Een knie die binnen een paar uur na een verdraaiing flink opzwelt, die op slot zit, of waar je geen vier stappen op kunt lopen, moet door een arts bekeken worden. En heb je twee tot drie maanden getraind zonder enige vooruitgang, dan is het tijd voor een beoordeling door een fysiotherapeut of je huisarts, niet om langer te wachten. Lees de hele lijst in kniepijn: wanneer moet je naar de huisarts.

Conclusie

• Kniebanden: weken. Pezen: drie tot zes maanden. De knieschijf: maanden, en 40 procent heeft na een jaar nog klachten. De meniscus: twaalf weken training. Artrose: maanden, daarna onderhoud. De kruisband: negen tot twaalf maanden.
• Vroeg beginnen is wat bij alle aandoeningen terugkomt.
• Belasten binnen de pijnregel van 0 tot 5 verkort het verloop, rust verlengt het.
• Bij artrose is er geen einddatum. Het effect halveert als je stopt.
• Is er na twee tot drie maanden training geen vooruitgang, dan moet je knie beoordeeld worden.

Lees ook de gids over pijn in de knie.

Bronnen

1. Malliaras P et al. Patellar tendinopathy: clinical diagnosis, load management, and advice for challenging case presentations. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy 2015. PubMed
2. Breda SJ et al. Effectiveness of progressive tendon-loading exercise therapy in patients with patellar tendinopathy: a randomised clinical trial. British Journal of Sports Medicine 2021. PubMed
3. Collins NJ et al. Prognostic factors for patellofemoral pain: a multicentre observational analysis. British Journal of Sports Medicine 2013. PubMed
4. Lankhorst NE et al. Factors that predict a poor outcome 5-8 years after the diagnosis of patellofemoral pain: a multicentre observational analysis. British Journal of Sports Medicine 2016. PubMed
5. Rathleff MS et al. Exercise during school hours when added to patient education improves outcome for 2 years in adolescent patellofemoral pain: a cluster randomised trial. British Journal of Sports Medicine 2015. PubMed
6. Kise NJ et al. Exercise therapy versus arthroscopic partial meniscectomy for degenerative meniscal tear in middle aged patients: randomised controlled trial with two year follow-up. BMJ 2016. PubMed
7. Fransen M et al. Exercise for osteoarthritis of the knee. Cochrane Database of Systematic Reviews 2015. PubMed
8. Frobell RB et al. Treatment for acute anterior cruciate ligament tear: five year outcome of randomised trial. BMJ 2013. PubMed
9. Ageberg E et al. Feasibility of neuromuscular training in patients with severe hip or knee OA: the individualized goal-based NEMEX-TJR training program. BMC Musculoskeletal Disorders 2010. PubMed