Direct naar de inhoud
Terug naar artikelen

Helpt een kniebandage of kniebrace?

Als je knie pijn doet, is een kniebandage vaak het eerste wat mensen kopen. Hij is goedkoop, hij voelt goed, en hij past makkelijk onder je broek. De vraag is of hij iets doet, of dat het alleen voelt alsof hij iets doet.

Het korte antwoord is: een zachte kniebandage kan warmte, rust en vertrouwen geven, en bij artrose in de knie geeft hij meetbaar iets minder pijn. Maar hij houdt je knieschijf niet op zijn plek, hij maakt een losse knie niet stabiel, en hij behandelt niets. Hij kan een tijdje een verstandig hulpmiddel zijn. Wat je knie verandert, is belasting die geleidelijk toeneemt.

Dit artikel gaat langs wat de verschillende soorten bandages en braces kunnen, wat het onderzoek over elk ervan zegt, en hoe je een bandage gebruikt zonder dat je minder gaat trainen omdat je hem draagt. Het bouwt op de gids over pijn in de knie.

Drie soorten

Het woord kniebandage staat voor dingen die iets heel verschillends doen:

  • De zachte bandage, ook wel kniesteun of kniekous genoemd. Een elastische koker van neopreen of breisel, soms met een ring rond de knieschijf. Hij knelt licht, verwarmt en geeft het gevoel dat je knie "bij elkaar gehouden" wordt.
  • De brace met scharnieren. Twee stijve baleinen aan de zijkanten van de knie met een scharnier bij het gewricht. Hij beperkt zijwaartse bewegingen en wordt gebruikt na een letsel van een knieband.
  • De ontlastende brace, een zogenaamde unloader. Een stijve, op maat aangepaste brace die je knie een klein beetje wegduwt van de kant waar de artrose zit. Die krijg je via een orthopedisch instrumentmaker, niet in de supermarkt.

Daarnaast zijn er tape en de smalle bandjes onder de knieschijf die veel hardlopers kennen. Die horen in dezelfde categorie als de zachte bandage: ze veranderen het gevoel in je knie, niet je knie.

Wat de zachte bandage kan

Het beste totaalbeeld komt uit een overzicht uit 2018 van 11 onderzoeken naar zachte bandages bij artrose in de knie (1). De onderzoeken waren klein en van lage kwaliteit, maar de uitkomst was overal dezelfde: met de bandage om hadden de deelnemers matig minder pijn dan zonder, en op langere termijn een iets beter functioneren volgens hun eigen oordeel. De auteurs noemen het effect op pijn "matig" en op functioneren "klein tot matig", en vragen om betere onderzoeken.

Dat is een echt effect, en het is de moeite waard om mee te nemen. Maar let op wat het niet is. Het is geen verandering in je knie. De bandage voegt geen kracht toe, hij verplaatst geen kraakbeen, en hij maakt het gewricht op geen enkele meetbare manier stabieler. Hij werkt op dezelfde plek waar warmte, druk en rust werken: op hoe je zenuwstelsel inschat hoeveel je knie nu beschermd moet worden. Dat is niet niks. Een knie die zich veiliger voelt, wordt meer gebruikt, en een knie die meer gebruikt wordt, wordt sterker. De bandage kan dus de deur zijn naar wat wel werkt, als je hem zo gebruikt.

Daarom doet hij ook zo weinig als je hem in plaats daarvan gebruikt. Doe je de bandage om en laat je het belasten van je knie zitten, dan krijg je de matige verlichting en verder niets. De bandage heeft niets verkeerd gedaan. Hij heeft alleen niet gedaan wat je nodig had.

Wat hij niet kan

Hij houdt je knieschijf niet op zijn plek. Veel mensen kopen een bandage met een ring rond de knieschijf, omdat ze te horen hebben gekregen dat hun knieschijf "scheef ligt" of "verkeerd loopt". Dat is een idee waar het onderzoek geen steun voor geeft. In een grote verzameling onderzoeken naar risicofactoren voor pijn rond de knieschijf was de stand van de knieschijf geen risicofactor, terwijl een zwakke bovenbeenspier dat wel was (2). En de klinische richtlijn voor pijn rond de knieschijf uit 2019 raadt bandages, kniesteunen en bandjes rechtstreeks af als behandeling van dit soort pijn (3). Lees meer in het artikel over pijn onder en rond de knieschijf.

Hij maakt een losse knie niet stabiel. Als je knie doorzakt, zijn er twee mogelijkheden: een reflex, waarbij je bovenbeenspier even loslaat door pijn, of een echte instabiliteit na een letsel van een knieband. Een zachte bandage maakt geen van beide beter. Het eerste gaat over als je knie sterker en minder gevoelig wordt, en het tweede vraagt om een beoordeling en een plan. Lees meer in het artikel over een knie die doorzakt.

Hij behandelt geen artrose. Het effect uit de onderzoeken is verlichting zolang de bandage om is. Het is geen verandering in het verloop. Wat het verloop bij artrose wel verandert, is volgens de nationale klinische richtlijn van de Deense Sundhedsstyrelsen begeleide training, kennis over de aandoening en voor sommigen afvallen, en de richtlijn schrijft dat training een effect heeft dat even groot is als dat van medicijnen (4). Lees meer in het artikel over artrose in de knie.

De brace met scharnieren

De brace met scharnieren heeft een ander doel. Na een letsel van de knieband aan de binnenkant van de knie, het meest voorkomende kniebandletsel, kan een scharnierbrace de knieband een paar weken beschermen tegen zijwaartse belasting terwijl hij geneest, terwijl je knie wel mag buigen en strekken. Dat is een verstandig gebruik, en het is tijdelijk. De knieband geneest in bijna alle gevallen zonder operatie, de meesten zijn na ongeveer zes weken goed op weg, en de brace gaat af als je knie niet meer zijwaarts wegzakt. Lees meer in het artikel over pijn aan de binnenkant van de knie.

Na een kruisbandletsel is het beeld gemengder. Sommige mensen gebruiken in het begin een brace bij het sporten, vooral voor het vertrouwen. Hij vervangt niet de revalidatie die de controle opbouwt die je knie mist, en in de grote onderzoeken naar kruisbandletsel is het de training, niet de brace, die het resultaat bepaalt.

De ontlastende brace

Een ontlastende kniebrace wordt gebruikt bij artrose aan één kant van de knie, meestal de binnenkant. Hij duwt je knie een klein beetje weg van de versleten kant, zodat de belasting anders verdeeld wordt. Sommige mensen merken duidelijke verlichting, anderen niet, en veel mensen stoppen ermee omdat hij groot en oncomfortabel is. Hij kan het proberen waard zijn als de pijn duidelijk aan één kant zit en je belemmert bij het lopen, en hij wordt aangemeten en aangepast door een orthopedisch instrumentmaker. Ook hier geldt dat hij niets in je knie verandert, en dat hij het best werkt als wat training mogelijk maakt.

Tape en bandjes

Tape rond de knieschijf en bandjes onder de knieschijf zijn populair bij hardlopers en springers. Ze kunnen het gevoel in je knie een paar uur veranderen, en sommigen merken verlichting als ze ze dragen. Er is geen bewijs dat tape de knieschijf verplaatst, en de richtlijn uit 2019 raadt zoals gezegd kniebandages en bandjes af bij pijn rond de knieschijf (3). Wil je tape gebruiken, gebruik hem dan zoals je een bandage zou gebruiken: om op gang te komen, niet om eronderuit te komen.

Zo gebruik je een bandage verstandig

Een bandage wordt een goed hulpmiddel als je voor jezelf duidelijk bent over waar hij voor is:

  1. Gebruik hem om iets te doen wat je anders niet zou doen. Een wandeling, een werkdag, een training. Niet om mee stil te zitten.
  2. Doe hem thuis af. Je knie moet eraan wennen je zonder hulp te dragen, en dat gebeurt als je hem in een veilige omgeving zonder bandage gebruikt.
  3. Train zonder. De oefeningen hieronder zijn wat je knie verandert. De bandage mag in het begin om als dat het verschil is tussen ze wel of niet doen, maar het doel is dat je ze zonder kunt.
  4. Prik een datum. Na vier tot zes weken zou je moeten merken dat je hem minder nodig hebt. Is dat niet zo, dan is het niet de bandage die anders moet. Het is het plan.

Wat je knie echt verandert

Wat het best onderbouwd is bij kniepijn, is kracht in je bovenbeen en heup, opgebouwd in kleine stappen. Bij artrose gaf training in een grote verzameling onderzoeken direct na een traject ongeveer 12 punten minder pijn op een schaal van 0 tot 100 (5), en programma's met een duidelijke focus op de bovenbeenspier werkten beter dan gemengde programma's (6). Bij pijn rond de knieschijf werkte heup en knie samen trainen beter dan alleen de knie (7).

Hier zijn drie plekken om te beginnen. Ze vragen geen hulpmiddelen, en ze zijn de eerste stap van drie van de ladders waarop het programma bouwt. De regel is de Deense pijnregel uit GLA:D en de grote Deense knieonderzoeken: 0 tot 2 op een schaal tot 10 is veilig, 3 tot 5 is acceptabel, boven de 5 is te veel, en de pijn moet voor de volgende training weer terug zijn op het gewone niveau (8).

Squat tegen de muur

  1. Sta met je rug tegen een muur en je voeten een klein stukje naar voren, op heupbreedte en met je tenen licht naar buiten.
  2. Glijd rustig langs de muur omlaag, zo ver als je kunt zonder dat de pijn boven de 5 komt.
  3. Duw jezelf via je hielen weer omhoog, terwijl je rug tegen de muur blijft.
  4. Houd een gelijkmatig tempo, en adem normaal.
  5. Houd je knieën boven je voeten, zodat ze niet naar binnen vallen.

Dosis: 3 sets van 30 tot 40 seconden, rustig tempo, met pauze ertussen. Als het makkelijk voelt: squat vanaf een stoel, en later een squat zonder steun.

Kniebuiging naar een stoel

  1. Sta voor een stoel met je voeten op heupbreedte.
  2. Ga in ongeveer drie seconden langzaam richting de stoel zitten.
  3. Raak de zitting licht aan, en sta rustig weer op.
  4. Houd je knieën in dezelfde richting als je tenen, en kijk recht vooruit.
  5. Laat je knieën niet naar binnen vallen.

Dosis: 3 sets van 30 tot 40 seconden. Als het makkelijk voelt: hetzelfde op één been met steun, en later zonder.

Staande abductie

  1. Sta rechtop met je vingertoppen tegen een muur voor je balans.
  2. Span je buik licht aan, en houd je gewicht op één been.
  3. Til het andere been rustig zijwaarts op met een gestrekte knie en je tenen recht naar voren.
  4. Laat je been langzaam weer zakken zonder in je heup te zakken.
  5. Wissel van kant. Leun niet met je bovenlichaam naar de andere kant.

Dosis: 3 sets van 30 tot 40 seconden per kant. Als het makkelijk voelt: houd je been een paar seconden buiten, of ga verder met de clamshell en liggende abductie.

De hele lijst met ladders vind je in de beste oefeningen tegen pijn in de knie.

Een knieprogramma dat zich aanpast

Rehabo stelt een revalidatieprogramma voor de knie samen op basis van waar het pijn doet, en hoeveel. Je krijgt vier oefeningen per training zonder hulpmiddelen, en na elke oefening geef je aan hoeveel pijn het deed. Het programma gaat omhoog, blijft gelijk of gaat een stap terug op basis van je antwoord. Het is ontwikkeld door fysiotherapeuten en je begint gratis.

Stel je knieprogramma samen

Als een bandage niet het antwoord is

Een bandage is voor een knie die pijn doet, maar verder in orde is. Sommige knieën hebben meer nodig. Is je knie binnen een paar uur na een verdraaiing of een val opgezwollen, kun je er geen vier stappen op zetten, of zit hij vast zodat je hem niet kunt strekken, dan moet er een arts naar kijken, en moet hij niet ingepakt worden. Hetzelfde geldt voor een warme, gezwollen knie met koorts. Lees meer in het artikel over wanneer je met kniepijn naar de huisarts moet.

Tot slot: pijn is zelden een maat voor hoeveel er met je knie mis is. Bij gezonde mensen zonder kniepijn laten scans bij de meesten veranderingen zien, en wat pijn doet, is vaak een knie die gevoelig is geworden en te veel op zichzelf past. Een bandage kan dat gevoel een beetje dempen. Wat het verandert, is je knie in kleine stappen laten zien dat hij kan dragen. Lees meer in het artikel over kniepijn en een gevoelig zenuwstelsel.

Conclusie

  • Een zachte kniebandage geeft warmte, rust en vertrouwen, en bij artrose een matige verlichting zolang hij om is.
  • Hij houdt je knieschijf niet op zijn plek, maakt een losse knie niet stabiel en behandelt niets.
  • Een brace met scharnieren heeft een paar weken na een kniebandletsel zijn plek. Een ontlastende brace kun je proberen bij artrose aan één kant.
  • Gebruik de bandage om meer te doen, niet minder. Train zonder, en prik een datum waarop je hem niet meer nodig hebt.
  • Wat je knie verandert, is kracht in je bovenbeen en heup, opgebouwd in kleine stappen met de pijnregel als gids.

Bronnen

  1. Cudejko T et al. Effect of soft braces on pain and physical function in patients with knee osteoarthritis: systematic review with meta-analyses. Arch Phys Med Rehabil 2018. PubMed
  2. Neal BS et al. Risk factors for patellofemoral pain: a systematic review and meta-analysis. Br J Sports Med 2019. PubMed
  3. Willy RW et al. Patellofemoral pain: clinical practice guidelines. J Orthop Sports Phys Ther 2019. PubMed
  4. Sundhedsstyrelsen. National klinisk retningslinje for knæartrose. 2012. De richtlijn wordt herzien.
  5. Fransen M et al. Exercise for osteoarthritis of the knee. Cochrane Database Syst Rev 2015. PubMed
  6. Juhl C et al. Impact of exercise type and dose on pain and disability in knee osteoarthritis. Arthritis Rheumatol 2014. PubMed
  7. Nascimento LR et al. Hip and knee strengthening is more effective than knee strengthening alone for reducing pain and improving activity in individuals with patellofemoral pain. J Orthop Sports Phys Ther 2018. PubMed
  8. Ageberg E et al. Feasibility of neuromuscular training in patients with severe hip or knee OA: the individualized goal-based NEMEX-TJR training program. BMC Musculoskelet Disord 2010. PubMed