Elleboogpijn: wanneer naar de huisarts?

Je elleboog doet pijn, en ergens in je achterhoofd zit de vraag: is het iets ernstigs? Is hij gebroken? Moet ik de huisarts bellen, of kan ik het even aankijken?

Het korte antwoord: Verreweg de meeste elleboogpijn bij volwassenen komt van een pees die meer te doen kreeg dan hij gewend was. Die is onschuldig en hoeft niet onderzocht te worden. Maar er is een handjevol signalen dat je moet kennen, omdat ze alles veranderen. Sommige betekenen een arts nog dezelfde dag. Andere betekenen een afspraak binnen een paar dagen. Dit artikel loopt ze een voor een door en eindigt met wat geldt voor iedereen bij wie geen ervan speelt.

Het artikel bouwt voort op de gids over pijn in de elleboog, waar dezelfde signalen kort op een rij staan.

Hoe zelden is het ernstig?

Verreweg de meeste elleboogpijn bij volwassenen komt van de pezen aan de buitenkant of binnenkant van de elleboog, wat tennisarm en golfersarm heet, of van de pezen aan de voor- en achterkant van de elleboog. Ze doen pijn als je grijpt, tilt of schroeft, en ze kunnen lang pijn doen, maar ze zijn niet gevaarlijk. Ze worden beter als je ze op de juiste manier belast, en ongeveer 9 op de 10 mensen met een tennisarm zijn na een jaar beter, zelfs zonder behandeling (1).

De rode vlaggen zijn er om de paar gevallen te vinden waarbij een arts eerst naar de elleboog moet kijken: een breuk, een afgescheurde pees, een infectie, een beknelde zenuw en een gewricht dat is aangetast door reuma of jicht. Eén signaal betekent niet dat jij bij die paar hoort. Het betekent dat je het moet laten onderzoeken.

Na een val: kun je je elleboog helemaal strekken?

De eerste vraag na een val op je hand of elleboog is of er iets gebroken is. Daarvoor is er een simpele test die je zelf kunt doen: strek je arm helemaal, zodat je elleboog recht is, en vergelijk met je andere arm.

In een Brits onderzoek met 1.740 patiënten op de spoedeisende hulp had bijna de helft van de mensen die hun elleboog na een blessure niet helemaal konden strekken een breuk. Bij volwassenen die hem wel helemaal konden strekken, had minder dan 2 op de 100 een breuk, en de test vond bijna alle breuken (2). Daarom geldt:

Kun je je elleboog na een val of klap niet helemaal strekken, dan moet er een röntgenfoto van gemaakt worden. Lees meer in Pijn in de elleboog na een val. Bel je huisarts of, buiten kantooruren, de huisartsenpost.
Kun je hem wel helemaal strekken, dan is een breuk onwaarschijnlijk. Is hij na 7 tot 10 dagen nog steeds gevoelig en gezwollen, laat hem dan toch bekijken, zoals de onderzoekers ook aanraadden (2).

De test vervangt de arts niet als je twijfelt, en hij geldt niet als je arm scheef staat of als je elleboog uit de kom is. Dan moet je meteen naar de spoedeisende hulp: bel je huisarts of de huisartsenpost, of bel 112 als het niet anders kan.

Als een breuk is uitgesloten of genezen, is de volgende stap om je beweeglijkheid en kracht terug te krijgen. Een elleboog die stil heeft gehouden, verliest vooral het vermogen om helemaal te strekken, en dat moet je in kleine stappen terugtrainen. Het plan van het ziekenhuis gaat altijd voor als je bent geopereerd of in het gips hebt gezeten.

Een kind dat zijn arm niet wil gebruiken

Bij kleine kinderen kan de elleboog een beetje uit de kom schieten als iemand aan de hand van het kind trekt, bijvoorbeeld als een volwassene het kind aan de arm optilt. Het kind houdt de arm daarna tegen het lichaam en wil hem niet gebruiken. Dat is niet gevaarlijk, maar een arts moet ernaar kijken, en een arts kan de elleboog meestal meteen terugzetten. Een kind dat op zijn arm is gevallen, moet ook door een arts gezien worden, omdat de botten van kinderen anders breken dan die van volwassenen. Rehabo is gemaakt voor volwassenen.

Binnen een paar dagen: een knap aan de voorkant van je elleboog

Voel je een knap of krak aan de voorkant van je elleboog terwijl je iets zwaars tilt, en lijkt je biceps daarna als een bult omhoog getrokken richting je schouder, dan kan de bicepspees bij de elleboog afgescheurd zijn. Het wordt lastig om je handpalm naar boven te draaien, bijvoorbeeld om een sleutel of schroevendraaier om te draaien, en je elleboog is zwak als je hem met kracht buigt. Vaak komt er een blauwe plek in de elleboogholte.

Het overkomt meestal mannen van middelbare leeftijd en gebeurt vaak terwijl de spier een zwaar gewicht afremt op weg naar beneden (3). Een operatie waarbij de pees weer wordt vastgezet, geeft meestal een goed resultaat, maar de beslissing heeft haast, omdat de pees zich terugtrekt. Daarom moet je binnen een paar dagen naar de huisarts, niet binnen een paar weken. Lees meer over de pezen bij de elleboog in Pijn in de elleboog na krachttraining.

Dezelfde dag: een warme, rode en gezwollen bult op de punt van je elleboog

Op de punt van je elleboog ligt een kleine slijmbeurs die zich met vocht kan vullen. Dat gebeurt meestal doordat je lang met je elleboog op een tafel of de vloer hebt geleund, of na een klap. Een zachte, niet erg gevoelige bult is geïrriteerd, niet gevaarlijk, en gaat meestal vanzelf weg als je er niet meer op drukt. In een overzicht van het onderzoek kwam hij meestal tot rust met een rustige behandeling, als er vroeg bij werd ingegrepen (4).

Maar is de bult warm, rood en gevoelig, misschien met koorts of een schrammetje of wondje in de huid, dan kan hij ontstoken zijn door bacteriën. Dat moet dezelfde dag door een arts bekeken worden, omdat het behandeling nodig heeft. Dat is niet iets voor een revalidatieprogramma.

Dezelfde dag: een warm, gezwollen gewricht zonder blessure

Het hele ellebooggewricht kan warm, gezwollen en gevoelig worden zonder dat je het hebt gestoten. Dat kan jicht zijn, reumatoïde artritis of, zelden, een infectie in het gewricht. Komt het samen met koorts, koude rillingen of het gevoel dat je ziek bent, dan moet het dezelfde dag beoordeeld worden, omdat een infectie het gewricht snel kan beschadigen. Zonder koorts moet je toch naar de huisarts, omdat reumatische aandoeningen hun eigen behandeling hebben.

Binnen een paar dagen naar de huisarts

De volgende signalen zijn niet op dezelfde manier acuut, maar ze moeten onderzocht worden, en ze moeten niet maanden wachten.

Tintelingen in ringvinger en pink die blijven

Aan de binnenkant van de elleboog, net achter het botuitsteeksel, loopt de zenuw die een elektrische schok door je arm geeft als je hem raakt. Die zenuw verzorgt je ringvinger en pink. Wordt hij bekneld doordat je elleboog lang gebogen is, bijvoorbeeld met je telefoon tegen je oor of in je slaap, dan kunnen die twee vingers slapen en tintelen.

Kort tintelen dat overgaat als je je arm strekt, is niet gevaarlijk. Maar tintelingen die blijven, een hand die onhandig wordt, of een hand die zwak en dun wordt tussen duim en wijsvinger, moet een arts zien. Het onderzoek naar de beste behandeling is mager (5), en de arts kan meten hoeveel de zenuw is aangetast. Doet de pees aan de binnenkant pijn zonder dat je vingers slapen, dan is het vaker een golfersarm. Lees het verschil in Pijn aan de binnenkant van de elleboog.

Pijn en tintelingen die uit je nek komen

Straalt de pijn vanuit je nek of schouder door je arm, of tintelt je hele hand of je duim en wijsvinger, dan kan de bron in je nek zitten. Nekpijn is ook een van de signalen waar onderzoekers op wijzen als een tennisarm niet beter wordt van training (6). Het is op zich niet gevaarlijk, maar het moet beoordeeld worden, zodat je op de juiste plek traint. Lees meer in Beknelde zenuw in de nek en Schouderpijn die uitstraalt naar je arm.

Pijn 's nachts die niets met de dag te maken heeft

Een pees die een drukke dag heeft gehad, kan 's avonds en 's nachts best wat zeuren. Dat is normaal. Maar een constante, diepe pijn 's nachts die niets met het gebruik van die dag te maken heeft, en die samengaat met koorts, nachtzweten of gewichtsverlies, moet een arts zien.

Wat geen rode vlag is

Net zo belangrijk is weten wat niet op iets ernstigs wijst, want juist daar worden mensen het vaakst bang van.

Dat het veel pijn doet. Hoe erg de pijn is, zegt niets over hoe gevaarlijk hij is. Een tennisarm kan zoveel pijn doen dat je geen koffiekopje kunt optillen, en toch helemaal onschuldig zijn.
Dat grijpen, tillen of een hand geven pijn doet. Dat is juist het kenmerk van een overbelaste pees, geen teken van schade.
Dat het al maanden duurt. Een tennisarm duurt vaak lang, maar hoe lang je hem al hebt, verandert de kans niet dat hij overgaat (1). Het is een reden om een plan te maken, geen reden om bang te zijn.
Dat de pijn naar je onderarm uitstraalt. De spieren die aan de elleboog vastzitten, liggen in je onderarm, dus dat is heel gewoon.
Dat een scan veranderingen in de pees laat zien. Veranderingen in een pees zie je ook bij mensen zonder pijn, en ze zeggen weinig over hoe het zal gaan.

Past geen van de alarmsignalen bij jou, dan is de kans heel groot dat je elleboog geïrriteerd en gevoelig is, niet kapot. Een zenuwstelsel dat al een tijd pijn heeft gehad, zet het alarm harder, zodat het eerder afgaat dan nodig is. Dat maakt de pijn echt, maar niet gevaarlijk, en je kunt het weer omlaag trainen. Lees waarom in Elleboogpijn en een gevoelig zenuwstelsel, en wanneer je ermee kunt trainen in Rust of bewegen bij pijn in de elleboog?

En als het gewoon niet overgaat?

Er is ook een andere goede reden om naar de huisarts of een fysiotherapeut te gaan, zelfs zonder alarmsignalen. Heb je ongeveer twaalf weken een plan met geleidelijke belasting gevolgd en wordt het niet beter, dan verdien je een onderzoek. Niet omdat er iets gevaarlijks is, maar omdat een ander iets kan zien wat jij zelf niet ziet: een zenuw die meespeelt, een nek die pijn naar je arm stuurt, of een pees die anders belast moet worden.

Met één ding moet je voorzichtig zijn: een cortisoninjectie als eerste stap. Die kan de pijn een paar weken wegnemen, maar in een groot onderzoek waren na een jaar minder mensen helemaal hersteld of veel beter met een injectie dan met een zoutoplossing, 83 tegenover 96 procent, en meer mensen kregen de pijn terug (7). Lees meer in Cortisoninjectie bij tennisarm.

Een programma voor je elleboog dat zich aanpast

Rehabo stelt een revalidatieprogramma voor je elleboog samen op basis van waar het pijn doet en hoeveel. Je krijgt per training vier oefeningen zonder materiaal, en na elke oefening geef je aan hoeveel pijn het deed. Het programma gaat een stap omhoog, blijft gelijk of gaat een stap terug op basis van je antwoord. Het is ontwikkeld door fysiotherapeuten en je kunt gratis beginnen.

Stel je elleboogprogramma samen

Conclusie

Verreweg de meeste elleboogpijn bij volwassenen is een overbelaste pees. De rode vlaggen zijn er om de enkeling te vinden, niet om de grote groep bang te maken.
Na een val: kun je je elleboog niet helemaal strekken, dan moet er een röntgenfoto komen. Kun je dat wel, dan is een breuk onwaarschijnlijk.
Dezelfde dag: een warme, rode en gevoelige bult op de punt van je elleboog, een warm, gezwollen gewricht zonder blessure, en een kind dat zijn arm niet wil gebruiken.
Binnen een paar dagen: een knap aan de voorkant van je elleboog met een bult in je bovenarm, tintelingen in ringvinger en pink die blijven, of een zwakke hand.
Hoe erg de pijn is, pijn bij grijpen, maanden duur en pijn naar je onderarm zijn geen rode vlaggen.

Bronnen

Ikonen J et al. Persistent tennis elbow symptoms have little prognostic value: a systematic review and meta-analysis. Clinical Orthopaedics and Related Research 2022. PubMed
Appelboam A et al. Elbow extension test to rule out elbow fracture: multicentre, prospective validation and observational study of diagnostic accuracy in adults and children. BMJ 2008. PubMed
Jaschke M et al. Distal biceps tendon rupture: a comprehensive overview. EFORT Open Reviews 2023. PubMed
Kaur IP et al. Non-surgical treatment of aseptic olecranon bursitis: a systematic review. Reumatología Clínica 2023. PubMed
Caliandro P et al. Treatment for ulnar neuropathy at the elbow. Cochrane Database of Systematic Reviews 2016. PubMed
Coombes BK, Bisset L, Vicenzino B. Management of lateral elbow tendinopathy: one size does not fit all. Journal of Orthopaedic and Sports Physical Therapy 2015. PubMed
Coombes BK et al. Effect of corticosteroid injection, physiotherapy, or both on clinical outcomes in patients with unilateral lateral epicondylalgia: a randomized controlled trial. JAMA 2013. PubMed