Je hebt al een paar maanden pijn aan de buitenkant van je elleboog, en de arts biedt een cortisoninjectie aan. Dat is een injectie met een corticosteroïd, vaak gemengd met een verdovingsmiddel, precies op de plek waar het pijn doet. Veel mensen kennen wel iemand die hem kreeg en een paar dagen later pijnvrij was. Het klinkt als de makkelijke oplossing.
Dat is het ook, een paar weken lang. Maar tennisarm is een van de weinige plekken in het lichaam waar onderzoekers mensen een heel jaar na een cortisoninjectie hebben gevolgd, en de uitkomst is duidelijk. Hier lees je wat ze vonden, waarom de arts hem toch aanbiedt, en wat je in plaats daarvan kunt doen. Wil je eerst weten wat een tennisarm is, lees dan tennisarm: wat het is en wat helpt, of krijg het totaaloverzicht in de gids over elleboogpijn.
Het korte antwoord
Een cortisoninjectie geeft vaak zes weken minder pijn, en na een jaar een slechter resultaat. Meer mensen krijgen de pijn terug, en minder mensen zijn hersteld. Dat hebben drie grote onderzoeken onafhankelijk van elkaar laten zien, en een overzicht van de studies wijst dezelfde kant op.
Dat betekent niet dat je er nooit een mag krijgen. Het betekent dat je moet weten wat je inruilt voordat je ja zegt.
Wat is een cortisoninjectie?
Een cortisoninjectie bij tennisarm is een injectie met een corticosteroïd, een stof die de reactie van het lichaam in het weefsel dempt. Hij wordt ingespoten bij de aanhechting van de pees op het botuitsteeksel aan de buitenkant van de elleboog. Vaak zit er een verdovingsmiddel in, zodat je elleboog de eerste uren gevoelloos is. Het hormoon zelf begint meestal na een paar dagen te werken.
Het idee erachter stamt uit een tijd waarin men dacht dat een tennisarm een ontsteking was. Nu weten we dat het een pees is die minder goed belasting verdraagt. Het hormoon kan de pijn dempen, maar het maakt de pees niet sterker. Dat verklaart veel van wat de onderzoeken hebben gevonden.
Wat zegt het onderzoek?
Het Nederlandse onderzoek (2002)
185 patiënten die al minstens zes weken een tennisarm hadden, werden in drie groepen verdeeld: een cortisoninjectie, fysiotherapie of afwachten. Na zes weken was de injectie duidelijk het best. 92 procent had succes, tegenover 47 procent met fysiotherapie en 32 procent bij wie afwachtte. Maar veel mensen kregen de pijn terug. Na een jaar was het beeld omgedraaid: 69 procent had succes na de injectie, 91 procent na fysiotherapie en 83 procent na afwachten (1).
Het Australische onderzoek (2006)
198 deelnemers kregen acht behandelingen bij een fysiotherapeut met oefeningen, een cortisoninjectie of het advies om af te wachten. De injectie was na zes weken weer het best. Maar 47 van de 65 die na de injectie vooruit waren gegaan, gingen daarna weer achteruit. Na een jaar deed de injectiegroep het slechter dan de fysiotherapiegroep. De onderzoekers schreven dat de snelle winst na zes weken "paradoxaal" werd omgekeerd, en dat de injectie met voorzichtigheid gebruikt moet worden (2).
Het onderzoek met een schijninjectie (2013)
Het meest overtuigende onderzoek werd in 2013 gepubliceerd. 165 patiënten kregen een echte cortisoninjectie of een injectie zonder werkzame stof, en de helft kreeg daarnaast fysiotherapie. De patiënten wisten niet welke injectie ze hadden gekregen. Na een jaar was 83 procent hersteld of veel beter na de echte injectie, tegenover 96 procent na de schijninjectie. 54 procent kreeg de pijn terug na de echte injectie, tegenover 12 procent na de schijninjectie. Na een half jaar was het verschil nog groter: 55 procent tegenover 85 procent (3).
Die cijfers zijn het waard om twee keer te lezen. Wie een injectie zonder werkzame stof kreeg, deed het beter dan wie de cortisoninjectie kreeg. De injectie hielp na een jaar niet alleen niet. Hij maakte het verloop slechter.
Het overzicht (2013)
Een overzicht van elf studies met meer dan 1.100 patiënten vond hetzelfde patroon: de injectie gaf op korte termijn minder pijn, maar op middellange termijn meer pijn, een zwakkere grip en minder mensen die vooruit waren gegaan. Oefeningen en rekken hadden daarentegen effect, zowel op korte als op lange termijn (4).
Waarom biedt de arts hem dan aan?
Omdat hij snel werkt, en omdat snelle verlichting is waar de meeste mensen om vragen. Een arts die een cortisoninjectie aanbiedt, doet dat niet om je te schaden. Sommige mensen hebben een paar rustige weken nodig om hun werk te kunnen doen, te slapen of met trainen te kunnen beginnen. Voor hen kan het een redelijke keuze zijn, als ze de prijs kennen.
Daarnaast blijven oude richtlijnen en gewoontes hangen. Veel artsen en patiënten hebben de injectie in de dagen erna zien werken, maar weinigen hebben een jaar later gekeken hoe het ging. Dat hebben de onderzoeken wel gedaan. Over dezelfde discussie bij de schouder lees je in cortisoninjectie in de schouder.
Als je er toch voor kiest
Het is jouw elleboog en jouw keuze. Is de pijn zo sterk dat je niet kunt werken, of kun je met geen enkele training beginnen, dan kun je met de cijfers voor ogen voor de injectie kiezen. Dan is het slim om:
- De rustige weken te zien als een kans om de pees sterker te maken, niet als een oplossing.
- Met de oefeningen op de laagste treden te beginnen, ook al voelt je elleboog goed. De pees is door de injectie niet sterker geworden.
- In de eerste weken in te houden met wat het probleem veroorzaakte, ook al doet het geen pijn.
- De injectie niet steeds te herhalen. Elke keer schuif je het probleem verder vooruit.
Wat je in plaats daarvan kunt doen
Wacht af met een plan. Ongeveer negen op de tien mensen hebben het na een jaar veel beter zonder actieve behandeling, en elke 2,5 tot 3 maanden wordt de helft van wie nog pijn heeft goed (5). Dat is het natuurlijke verloop waarmee een cortisoninjectie vergeleken moet worden, en hij doet het alleen in de eerste weken beter. Lees meer in hoe lang duurt een tennisarm?
Train de pees. Rustige, toenemende belasting van de spieren die je pols optillen, met de nadruk op langzaam laten zakken, gaf in een onderzoek met 120 patiënten sneller pijnverlichting (6). Een statische oefening is een goede eerste stap als alles pijn doet. Je vindt de oefeningen in de beste oefeningen bij tennisarm en golfersarm.
Pas de belasting in je dagelijks leven aan. Pauzes, een andere grip, lichter gereedschap, minder uren dezelfde beweging. Een elleboogbrace kan grijpen voor sommige mensen makkelijker maken.
Gebruik pijnstillers op de slechte dagen, als je ze nodig hebt. IJs of warmte, wat het prettigst voelt. Lees kou of warmte.
Drukgolven, injecties met je eigen bloed en een operatie zijn andere aanbiedingen die je kunt tegenkomen. Elk ervan is getest tegen een schijnbehandeling, en geen ervan liet duidelijk extra winst zien. Lees meer in Shockwave, PRP en operatie bij tennisarm.
Het gevoelige zenuwstelsel
Als een cortisoninjectie de eerste weken werkt, is dat niet omdat de pees sterker is geworden. Hij dempt het signaal, terwijl de pees hetzelfde blijft. En als de pijn weg is, is het makkelijk om terug te gaan naar alles waar het mee begon, waarna de pees en het zenuwstelsel opnieuw reageren, vaak heftiger. Pijn is het alarm van je lichaam, en een gevoelig alarm wordt gedempt door rustige, herhaalde belasting die het zenuwstelsel laat zien dat je elleboog het aankan. Lees meer in elleboogpijn en een gevoelig zenuwstelsel en wat is pijn.
De pijnregel
Als je traint, mag je je elleboog voelen, maar houd het laag. Tot ongeveer 3 op 10 tijdens de oefening is in orde, als het binnen een uur weer gezakt is en de volgende ochtend niet erger is. Een klein onderzoek liet zien dat een statische oefening boven iemands eigen pijngrens achteraf meer pijn gaf, terwijl een statische oefening onder die grens dat niet deed (7). Lees rust of bewegen bij pijn in de elleboog.
Heb je pijn aan de buitenkant van je elleboog, kies dan Elleboog en daarna Buitenkant als je je programma samenstelt.
Een programma voor je elleboog dat zich aanpast
Rehabo stelt een revalidatieprogramma voor je elleboog samen op basis van waar het pijn doet en hoeveel. Je krijgt per training vier oefeningen zonder materiaal, en na elke oefening geef je aan hoeveel pijn het deed. Het programma gaat een stap omhoog, blijft gelijk of gaat een stap terug op basis van je antwoord. Het is ontwikkeld door fysiotherapeuten en je kunt gratis beginnen.
Stel je elleboogprogramma samen
Wanneer moet je naar de huisarts?
Je hebt geen arts nodig om een tennisarm te trainen. Maar ga naar de huisarts als je elleboog gezwollen, warm en rood wordt, als hij 's nachts pijn doet zonder verband met het gebruik van die dag, of als je ringvinger en pink blijven slapen. Heb je een cortisoninjectie gehad en wordt je elleboog in de dagen erna rood, warm en gezwollen, neem dan dezelfde dag contact op met je huisarts of, buiten kantooruren, de huisartsenpost. Lees elleboogpijn: wanneer naar de huisarts?
Conclusie
- Een cortisoninjectie geeft vaak zes weken rust.
- Na een jaar zijn minder mensen hersteld na een cortisoninjectie dan na een schijninjectie, en veel meer mensen krijgen de pijn terug.
- Ongeveer negen op de tien mensen hebben het na een jaar veel beter zonder injectie.
- De pees trainen en je dagelijks leven aanpassen maakt je arm in staat om meer aan te kunnen.
- Kies je voor de injectie, gebruik de rustige weken dan om te trainen, niet om je elleboog te vergeten.
Bronnen
- Corticosteroid injections, physiotherapy, or a wait-and-see policy for lateral epicondylitis: a randomised controlled trial (Smidt, Lancet, 2002)
- Mobilisation with movement and exercise, corticosteroid injection, or wait and see for tennis elbow: randomised trial (Bisset, BMJ, 2006)
- Effect of corticosteroid injection, physiotherapy, or both on clinical outcomes in patients with unilateral lateral epicondylalgia: a randomized controlled trial (Coombes, JAMA, 2013)
- Treating lateral epicondylitis with corticosteroid injections or non-electrotherapeutical physiotherapy: a systematic review (Olaussen, BMJ Open, 2013)
- Persistent Tennis Elbow Symptoms Have Little Prognostic Value: A Systematic Review and Meta-analysis (Ikonen, Clin Orthop Relat Res, 2022)
- A randomized controlled trial of eccentric vs. concentric graded exercise in chronic tennis elbow (lateral elbow tendinopathy) (Peterson, Clin Rehabil, 2014)
- Isometric Exercise Above but not Below an Individual's Pain Threshold Influences Pain Perception in People With Lateral Epicondylalgia (Coombes, Clin J Pain, 2016)