Cortisoninjectie in de schouder: helpt een injectie met corticosteroïden?

"We kunnen het met een injectie proberen." Dat horen veel mensen bij de arts als hun schouder een paar maanden pijn doet zonder echt beter te worden. Een cortisoninjectie klinkt als een simpele oplossing: één prik, en de pijn is weg.

Zo simpel is het helaas niet. Een injectie kan de schouderpijn weliswaar snel dempen, maar het onderzoek van de afgelopen tien jaar laat zien dat het effect meestal weken aanhoudt en zelden maanden. Na een half jaar is er geen meetbaar verschil meer tussen wel of geen injectie. Er is wel één belangrijke uitzondering: bij een frozen shoulder kan een vroege injectie in het eerste jaar juist zinvol zijn.

In dit artikel lees je wat een cortisoninjectie is, wat de onderzoeken laten zien, wat de Deense aanbevelingen zeggen en waar je de goede weken het best voor gebruikt. Het hoort bij de gids over schouderpijn, waar je het overzicht van oorzaken en behandeling vindt.

Wat is een cortisoninjectie?

Een cortisoninjectie in de schouder is een injectie met een corticosteroïd (een glucocorticoïd, vaak "steroïd" of "cortison" genoemd), gemengd met een plaatselijk verdovingsmiddel. De arts spuit hem in de slijmbeurs onder het dak van het schouderblad, waar de pezen lopen, of in het schoudergewricht zelf. Bij een frozen shoulder gaat hij meestal in het gewricht, bij inklemming en rotator cuff-gerelateerde pijn in de slijmbeurs. Sommige artsen gebruiken echografie om de naald te sturen, anderen doen het op basis van de anatomie.

Het verdovingsmiddel werkt meteen, maar het effect is na een paar uur weg. De corticosteroïd begint pas na een paar dagen te werken. Die dempt de irritatie in het weefsel, zodat de pijn afneemt.

Wat een injectie niet doet, is veranderen wat het weefsel irriteerde. De pees wordt niet sterker. De spieren rond het schouderblad sturen de arm niet beter. Dat is een belangrijk punt, en daar komen we op terug.

Wat laat het onderzoek zien?

Het grootste en beste onderzoek is het Britse GRASP-onderzoek uit 2021 (1). Daarin werden 708 patiënten met rotator cuff-gerelateerde schouderpijn door loting over vier groepen verdeeld. Twee groepen kregen een injectie, twee niet. Binnen elk paar kreeg de ene groep een opbouwend trainingsprogramma bij een fysiotherapeut van 16 weken, de andere één consult met goede adviezen en een thuisprogramma.

De uitkomst na een jaar was duidelijk: er was geen verschil in pijn of schouderfunctie tussen wie een injectie kreeg en wie niet. De injectie gaf de eerste weken een klein voordeel, maar daarna verdween het verschil. Er was ook geen verschil tussen het begeleide programma en de groep die advies en een thuisprogramma kreeg. Daar lees je meer over in Rotator cuff: pijn, blessure en revalidatie.

GRASP staat niet alleen. Al in 2010 bundelde een groep Australische onderzoekers 41 gerandomiseerde studies over injecties in pezen in een overzicht in The Lancet (2). Hun conclusie was dat corticosteroïden de pijn op korte termijn dempen, maar dat het effect op middellange en lange termijn omslaat. Bij een tennisarm was dat duidelijk: wie een injectie kreeg, had na een half jaar en een heel jaar meer pijn dan wie niets kreeg. Voor de schouder was het beeld onzekerder, en de auteurs schreven ronduit dat het kortetermijneffect bij rotator cuff-tendinopathie niet duidelijk was.

Het eerlijke antwoord op "helpt een cortisoninjectie?" is dus: ja, een paar weken. Na drie tot zes maanden maakt het geen verschil of je hem kreeg of niet.

De uitzondering: een frozen shoulder in het eerste jaar

Een frozen shoulder is iets anders dan inklemming. Hier zijn het niet de pezen, maar het gewrichtskapsel zelf dat ontstoken is en samentrekt, zodat de schouder stijf wordt. In de eerste fase doet het vaak veel pijn, vooral 's nachts, en door de pijn kan het onmogelijk zijn om je schouder überhaupt te bewegen.

Hier zien de uitkomsten er anders uit. In een Cochrane-overzicht uit 2014 vergeleken de onderzoekers onder andere een injectie in het gewricht met een behandeling met manuele therapie en oefeningen (3). Na zeven weken deed de groep met de injectie het duidelijk het best: de pijn was gedaald met 58 punten op een schaal van 0 tot 100, tegen 32 punten in de oefengroep, en 77 % beoordeelde de behandeling als een succes, tegen 46 %. Na zes en twaalf maanden was het verschil weg. De injectie gaf dus op lange termijn geen beter resultaat, maar wel een betere start.

Hetzelfde beeld zie je in het Britse UK FROST-onderzoek (4). Daarin kregen 503 patiënten met een frozen shoulder een manipulatie onder narcose, een kijkoperatie of vroege fysiotherapie gecombineerd met een injectie. Na een jaar was er geen klinisch relevant verschil tussen de drie behandelingen. Fysiotherapie met een vroege injectie deed het dus even goed als de twee operaties. Lees meer in Schouderoperatie: heb je die nodig?.

Heb je een frozen shoulder en begonnen de klachten minder dan een jaar geleden, dan kan het dus zinvol zijn om met je huisarts over een injectie in het gewricht te praten. Die maakt het hele verloop niet korter, maar kan de zwaarste weken draaglijker maken en het makkelijker maken om je schouder te bewegen. Lees meer over de aandoening in Frozen shoulder: klachten, fases en oefeningen.

Wat zeggen de Deense aanbevelingen?

De Deense Sundhedsstyrelsen bracht in 2021 een nationale klinische richtlijn uit voor het subacromiaal pijnsyndroom, dus de pijn die ook inklemming of rotator cuff-syndroom wordt genoemd (5). De aanbeveling over injecties is een zwakke aanbeveling tegen. Vrij vertaald staat er: "Gebruik een subacromiale injectie met glucocorticoïden bij patiënten met subacromiaal pijnsyndroom alleen na zorgvuldige afweging, omdat het gunstige effect klein is."

De hoofdboodschap van de richtlijn is dat patiënten met dit soort schouderpijn "training aangeboden moeten krijgen als behandeling, en alleen na zorgvuldige afweging een subacromiale injectie of decompressie". De training moet opbouwend zijn, met toenemende intensiteit, en stabiliserende oefeningen en krachttraining bevatten voor de spieren rond het schouderblad en de rotator cuff, minstens drie maanden lang.

Een injectie is dus niet verboden en ook niet per se verkeerd. Je moet hem alleen zien als een aanvulling die zorgvuldig afgewogen moet worden voordat hij wordt aangeboden. Lees meer over de aandoening in Impingement in de schouder.

Bijwerkingen, kort en zakelijk

Een cortisoninjectie is voor verreweg de meeste mensen een veilige behandeling. GRASP meldde geen ernstige bijwerkingen bij de 360 patiënten die een injectie kregen (1). Dit moet je weten:

Een tijdelijke opleving. Bij sommige mensen doet de schouder de eerste dag of twee na de injectie meer pijn, voordat het effect begint.
Veranderingen in de huid. Een enkele keer kan de huid rond de prikplek lichter of dunner worden, vooral als de injectie oppervlakkig wordt gegeven.
Je bloedsuiker stijgt. Heb je diabetes, dan kan je bloedsuiker een paar dagen verhoogd zijn. Vertel je arts over je diabetes en houd het in de gaten.
Een maximum aan het aantal. De meeste artsen geven hooguit twee tot drie injecties in dezelfde schouder per jaar, omdat herhaalde doses corticosteroïden pezen en ander weefsel kunnen verzwakken.
Roodheid, warmte en koorts in de dagen erna zijn niet normaal. Het kan een infectie zijn. Bel dan dezelfde dag je huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenpost.

Wat mensen het vaakst verrast, is geen bijwerking, maar dat de pijn na vier tot acht weken terugkomt. Dat betekent niet dat de injectie verkeerd is gegeven. Het effect is meestal gewoon tijdelijk.

Benut het venster: train terwijl hij werkt

Als je een cortisoninjectie krijgt, heb je misschien een paar weken minder pijn. Die periode is het waardevolste van de behandeling, als je hem goed gebruikt.

Zonder training loop je het risico dat je op hetzelfde punt staat als het effect afneemt. Gebruik de goede weken daarom om te beginnen met de geleidelijk toenemende belasting waarvan het onderzoek heeft laten zien dat die op langere termijn werkt. Een systematisch overzicht uit 2020 vond dat training die geleidelijk zwaarder wordt, hielp bij rotator cuff-gerelateerde pijn, terwijl training die week na week op hetzelfde niveau bleef dat niet deed (6). Zie de injectie dus als een hulp om met trainen te beginnen, niet als vervanging ervan.

Twee praktische tips:

Wacht tot een eventuele opleving voorbij is, meestal twee tot drie dagen, en begin dan rustig. Start met beweeglijkheid en voeg in de loop van de eerste week kracht toe.
Volg de pijnregel toch. Ook al is je schouder gedempt, dezelfde grenzen gelden: pijn tot ongeveer 5 op een schaal van 0 tot 10 is acceptabel, als hij na de training weer zakt en de volgende ochtend niet erger is. De regels staan uitgelegd in Mag je trainen met schouderpijn?.

Een schouderprogramma dat zich aanpast

Rehabo stelt een revalidatieprogramma voor je schouder samen op basis van waar het pijn doet en hoeveel. Je krijgt vier oefeningen per training zonder materiaal, en na elke oefening geef je aan hoeveel pijn het deed. Het programma gaat een stap omhoog, blijft gelijk of gaat een stap terug op basis van je antwoord. Het is ontwikkeld door fysiotherapeuten en je kunt gratis beginnen.

Stel je schouderprogramma samen

Wanneer praat je met de huisarts in plaats van te wachten?

Een cortisoninjectie is een behandeling van pijn, geen onderzoek. Voordat je erom vraagt, moet je zeker weten dat er niets is wat iets anders nodig heeft. Ga naar je huisarts als de pijn plotseling kwam na een val of een ruk en je kracht in je arm kwijt bent. Ga ook als je samen met de pijn koorts, gewichtsverlies of nachtzweten hebt, als je tintelingen of een doof gevoel in je arm hebt, of als je schouder even veel pijn doet, wat je er ook mee doet. En heb je ongeveer drie maanden een opbouwend programma getraind zonder beter te worden, dan is het tijd voor een beoordeling, niet voor nog een injectie.

Conclusie

Een cortisoninjectie dempt schouderpijn een paar weken. Na drie tot zes maanden is niet meer te zien of je hem kreeg.
In het GRASP-onderzoek met 708 patiënten was er na een jaar geen verschil tussen wie een injectie kreeg en wie niet.
De uitzondering is een frozen shoulder in het eerste jaar. Daar geeft een vroege injectie in het gewricht een duidelijk betere start, en die was in UK FROST even goed als een operatie.
De Deense Sundhedsstyrelsen raadt een injectie bij inklemming en rotator cuff-syndroom "alleen na zorgvuldige afweging" aan, en training als de eigenlijke behandeling.
Krijg je een cortisoninjectie, gebruik de goede weken dan om te beginnen met opbouwende training. Het is de training die op langere termijn helpt, als het effect van de injectie afneemt.