Slijmbeursontsteking in de elleboog

Je ontdekt een zachte bult op de punt van je elleboog. Hij kan zo groot zijn als een pruim of een kleine sinaasappel, hij geeft wat mee als je erop drukt, en misschien doet hij helemaal geen pijn. Het ziet er heftig uit, maar meestal is het een slijmbeurs die geïrriteerd is geraakt.

Hier lees je wat een slijmbeurs is, waarom hij opzwelt, wat je zelf kunt doen en welke signalen betekenen dat een arts er dezelfde dag naar moet kijken.

Wat is een slijmbeurs?

Een slijmbeurs is een dun, plat zakje met een beetje vocht erin. Het ligt tussen de huid en het bot op de punt van je elleboog, zodat je huid makkelijk over het bot kan glijden als je je arm buigt en strekt. Normaal merk je er niets van.

Als de slijmbeurs geïrriteerd raakt, maakt hij meer vocht aan en loopt het zakje vol. Dan komt de bult. In het Nederlands heet dat een slijmbeursontsteking, en dat is het woord waarop mensen zoeken. Maar in de meeste gevallen is er geen infectie. Het is een irritatie, die meestal door druk komt.

Waarom zwelt hij op?

Er zijn drie gewone redenen:

• Druk over langere tijd. Je laat je ellebogen urenlang rusten op een tafel, een bureau of een armleuning. De oude naam "studentenelleboog" komt van studenten die met hun hoofd in hun handen en hun ellebogen op tafel zaten. Vaklieden die op hun ellebogen werken, kennen het ook.
• Een klap. Je stoot je elleboog tegen een deurpost of valt erop. Dan kan de slijmbeurs vollopen met vocht of een beetje bloed.
• Jicht of reuma. Jicht en reumatoïde artritis kunnen een gezwollen slijmbeurs geven zonder druk of klap.

De vierde reden is degene die je moet kennen: infectie. Bacteriën kunnen binnenkomen via een kleine schram of een wondje in de huid van je elleboog. Het Franse reumatologische genootschap schrijft in zijn aanbevelingen van 2023 dat ongeveer een derde van de ontstoken slijmbeurzen door een infectie komt, en dat dat vaak samenhangt met werk (1). Een ouder overzicht uit hetzelfde land vond dat de gewone huidbacterie stafylokok achter ongeveer 80 procent van de gevallen zit (2).

Zo herken je het verschil

Een geïnfecteerde slijmbeurs moet met antibiotica behandeld worden en dezelfde dag door een arts gezien worden. Je kunt het verschil niet altijd zeker zien. Ook de arts prikt vaak met een naald in het zakje en onderzoekt het vocht om zeker te zijn (2). Twijfel je, bel dan je huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenpost.

Prik nooit zelf de bult door. Dan kunnen er bacteriën in een slijmbeurs komen die niet geïnfecteerd was.

Wat je zelf aan een geïrriteerde slijmbeurs kunt doen

Een geïrriteerde slijmbeurs komt meestal vanzelf in een paar weken tot rust als de druk verdwijnt. Het belangrijkste is weghalen wat hem irriteerde.

• Stop met op je elleboog te leunen. Leg een zacht kussen of een opgevouwen handdoek op de tafelrand, of leg je arm anders.
• Bescherm hem. Een elleboogbeschermer met vulling of een klein stukje schuimrubber kan de druk opvangen als je niet kunt voorkomen dat je op je elleboog steunt.
• Blijf je arm bewegen. De slijmbeurs heeft er niets aan als je arm stilstaat. Buig en strek je elleboog zoals normaal.
• Kou voor het comfort. Sommige mensen hebben de eerste dagen baat bij wat kou. Het verandert het verloop niet, maar het kan verlichten. Lees meer in kou of warmte.

Veel mensen vragen of een cortisoninjectie hem kan laten verdwijnen. In een systematisch overzicht uit 2023 van de niet-geïnfecteerde slijmbeurs gingen de klachten sneller weg na een injectie met corticosteroïden, maar die gaf ook meer complicaties, onder andere infectie van de slijmbeurs en een dunne huid (3). De auteurs concludeerden dat de slijmbeurs met gewone adviezen tot rust kan komen als je die vroeg toepast, en dat de injectie bewaard moet worden voor wie het daarmee niet lukt. De studies waren weinig en klein, dus de zekerheid is niet groot.

Als de bult steeds terugkomt, of als hij maandenlang blijft, kan een arts overwegen hem leeg te maken of, in zeldzame gevallen, de slijmbeurs te verwijderen. Dat is niet de eerste stap.

Hoe lang duurt het?

De geïrriteerde slijmbeurs komt meestal binnen een paar weken tot rust als de druk weg is. De bult kan langzaam kleiner worden, en er kan nog een tijd een kleine, zachte verdikking blijven zitten. Dat is niet gevaarlijk. Komt de bult terug, dan is dat bijna altijd omdat de druk terug is: het oude bureau, dezelfde werkhouding of de gewoonte om je hoofd in je hand te laten rusten.

De geïnfecteerde slijmbeurs is een ander verhaal. Daar bepalen de antibiotica en het plan van de arts het verloop. Als de infectie onder controle is, kun je je arm weer gaan gebruiken in het tempo dat de arts aanraadt.

Welke soort het ook is, er is geen reden om je arm wekenlang stil te houden. Een arm die je niet gebruikt, wordt stijf en zwak, en daar herstelt de slijmbeurs niet sneller van.

En oefenen?

De slijmbeurs zelf wordt niet sterker van oefeningen. Die moet met rust gelaten worden wat druk betreft. Maar de arm eromheen heeft er baat bij om gebruikt te worden. Ben je bang om je elleboog aan te raken, dan span je vaak aan en houd je je arm stil. Dan wordt je elleboog stijf en verliezen je spieren kracht, zonder dat de slijmbeurs er sneller door herstelt.

Het programma van Rehabo behandelt de slijmbeurs niet. Het houdt je arm in beweging en sterk terwijl de slijmbeurs tot rust komt. Kies de oefeningen waarbij je niet op de punt van je elleboog ligt of steunt.

Elleboog buigen en strekken

1. Ga zitten met je arm ontspannen langs je zij en je handpalm naar boven.
2. Buig je elleboog rustig op eigen kracht richting je schouder.
3. Laat hem langzaam weer zakken tot je arm helemaal gestrekt is.
4. Zwaai je arm niet met vaart omhoog.

Handpalm draaien

1. Ga zitten met je elleboog tegen je zij, in een rechte hoek gebogen, en je onderarm rustend op een tafel met de handpalm naar beneden.
2. Draai je handpalm rustig naar boven en draai langzaam terug.
3. Houd je elleboog tegen je lichaam, zodat niet je hele arm meedraait.

Voelt het makkelijk: houd een waterfles rechtop in je hand terwijl je draait.

Arm strekken met een waterfles

1. Ga zitten of staan met een waterfles in je hand.
2. Til je arm op en buig je elleboog, zodat de fles achter je hoofd is.
3. Ondersteun je bovenarm met je andere hand.
4. Strek je elleboog rustig tot je arm recht omhoog wijst, en laat langzaam weer zakken.

Dosering: 3 sets van 30 tot 40 seconden in een rustig tempo, met een pauze ertussen. Je mag het een beetje voelen, maar het moet binnen een uur tot rust komen. Lees meer over de pijngrens in rust of bewegen bij pijn in de elleboog.

Slijmbeurs of iets anders achter op de elleboog?

De bult op de punt van je elleboog is bijna altijd de slijmbeurs. Doet het in plaats daarvan dieper pijn, net boven de punt van je elleboog, als je jezelf uit een stoel omhoog duwt of push-ups doet, dan is het vaak de tricepspees. Lees meer in pijn aan de achterkant van de elleboog. Is je hele elleboog gezwollen na een val en kun je je arm niet helemaal strekken, dan is het een ander verhaal. Lees pijn in de elleboog na een val.

Wanneer moet je naar de huisarts?

Laat dezelfde dag een arts kijken als de huid over de bult rood en warm is, als het duidelijk pijn doet, als er een wondje of schram op je elleboog zit, of als je koorts hebt. Ga ook naar je huisarts als de bult kwam zonder druk of klap en je jicht of reuma hebt, of als hij maandenlang blijft. Geen van die signalen betekent dat er iets ernstigs mis is. Ze betekenen dat het de moeite waard is om er iemand naar te laten kijken. De hele lijst staat in elleboogpijn: wanneer naar de huisarts, en het totaaloverzicht vind je in de gids over elleboogpijn.

Het programma behandelt de slijmbeurs niet, maar het houdt je arm sterk terwijl die tot rust komt. Kies Elleboog en daarna Bij de biceps- of tricepspees, het deel van het programma dat de achterkant van de elleboog dekt.

Een programma voor je elleboog dat zich aanpast

Rehabo bouwt een revalidatieprogramma voor je elleboog op basis van waar het pijn doet en hoeveel. Je krijgt vier oefeningen per training, zonder materiaal, en na elke oefening geef je aan hoeveel pijn het deed. Op basis van je antwoord gaat het programma een stap omhoog, blijft het gelijk of gaat het een stap terug. Het is ontwikkeld door fysiotherapeuten en je begint gratis.

Stel je elleboogprogramma samen

Conclusie

• Een zachte bult op de punt van je elleboog is meestal een slijmbeurs die geïrriteerd is door druk of een klap.
• De geïrriteerde slijmbeurs komt meestal binnen een paar weken tot rust als de druk verdwijnt.
• Rode, warme, pijnlijke huid, een wondje of koorts kunnen op een infectie wijzen. Laat dezelfde dag een arts kijken.
• Prik hem nooit zelf door.
• Een cortisoninjectie werkt sneller, maar geeft meer complicaties en wordt bewaard voor wie niet beter wordt.
• Blijf je arm bewegen. De slijmbeurs heeft er niets aan als je arm stilstaat.

Bronnen

1. Darrieutort-Laffite C et al. 2023 French recommendations for diagnosing and managing prepatellar and olecranon septic bursitis. Joint Bone Spine 2024. PubMed
2. Lormeau C et al. Management of septic bursitis. Joint Bone Spine 2019. PubMed
3. Kaur IP et al. Non-surgical treatment of aseptic olecranon bursitis: a systematic review. Reumatología Clínica 2023. PubMed