Het zenuwstelsel is betrokken bij alles wat je lichaam doet, van het regelen van je ademhaling tot bewegen, temperatuur waarnemen en nog veel meer.
Grofweg zijn er drie soorten zenuwen:
Autonome zenuwen: regelen onwillekeurige activiteiten in je lichaam, zoals je hartslag, je spijsvertering en je bloeddruk.
Motorische zenuwen: helpen bewegingen te sturen door berichten van je hersenen naar je spieren te sturen.
Sensorische zenuwen: sturen informatie uit het weefsel naar je hersenen, waar die informatie geanalyseerd wordt.
Zenuwen maken mensen zenuwachtig
Zenuwen maken mensen vaak zenuwachtig als ze pijn hebben. Veel mensen denken dat hun pijn met een zenuw te maken heeft, dat de zenuw vastzit of bekneld is, of dat de zenuw niet genoeg ruimte heeft.
Is de zenuw echt zo sterk aangedaan dat er irritatie of schade in het zenuwweefsel is ontstaan, dan zie je klachten als:
- Verzwakking en afname van de spieren
- Verminderd gevoel
- Verlamming (parese)
- Pijn over een groter gebied van het lichaam
- Een prikkend, stekend, brandend gevoel
Wat veroorzaakt zenuwpijn en zenuwschade?
Er zijn veel verschillende soorten zenuwschade en redenen waarom je zenuwpijn kunt hebben. De verschillende soorten geven vaak ook verschillende klachten, en daardoor kan de behandeling verschillen.
Hieronder staat maar een klein deel van wat zenuwpijn kan veroorzaken:
Auto-immuunziekten. Verschillende auto-immuunziekten kunnen klachten geven die met zenuwschade samenhangen. Bijvoorbeeld multiple sclerose.
Diabetes. Ongeveer 25% van de mensen met diabetes heeft zenuwschade, waarbij de klachten vaak duidelijker worden naarmate de ziekte erger wordt. Vaak worden de sensorische zenuwen getroffen, en dat kan leiden tot verminderd gevoel of een prikkend gevoel.
Letsel. Letsel, bijvoorbeeld door een val, kan leiden tot druk op en/of irritatie van het zenuwweefsel, en zo tot zenuwschade. Een hernia in de nek of de onderrug komt door mechanisch letsel en kan zenuwpijn geven. Lees meer over hernia's in de gids over lage rugpijn.
Kunnen zenuwen bekneld raken?
Of de zenuw bekneld zit, is vaak een van de dingen die je je nerveus afvraagt als je pijn in je nek of rug krijgt, met een gespannen gevoel en minder bewegingsvrijheid. Maar in verreweg de meeste gevallen is er geen reden tot zorg. Het komt vrij zelden voor dat een zenuw letterlijk bekneld raakt. En zelfs als de zenuw echt bekneld raakt, is dat ook niet per se pijnlijk.
Zenuwen kunnen veel druk aan, en druk is normaal niet de reden dat ze geïrriteerd raken en pijn doen. Ze raken wel snel geïrriteerd als er minder zuurstof naar het gebied gaat.
Over het algemeen hebben zenuwen genoeg ruimte om te bewegen. In de onderrug kunnen de openingen tussen de wervels, waar de zenuwen doorheen lopen, een omtrek van meer dan twee centimeter hebben. De zenuwwortels zelf zijn maar ongeveer vier millimeter dik (1).
In een interessant onderzoek uit 2009 keken onderzoekers welk effect een verschoven facetgewricht in de nek had op de ruimte (het foramen intervertebrale) waardoor de zenuwen uit de nek naar buiten lopen.
Het onderzoek liet verrassend genoeg zien dat het verschoven gewricht die ruimte een klein beetje groter maakte. Dat gaat in tegen het idee dat een verschoven gewricht of een ontwrichting de opening kleiner zou maken en op de zenuw zou drukken (2).
Als het niet de zenuwen zijn, wat kan het dan zijn?
In veel gevallen worden klachten die op zenuwpijn lijken waarschijnlijk niet door de zenuwen veroorzaakt.
Vaak zijn het eigenlijk de spieren zelf die deze zenuwachtige pijn geven. Je hebt er vast weleens van gehoord: spierknopen, triggerpoints of gevoelige punten. We weten eigenlijk niet waarom deze gevoelige punten in de spieren ontstaan, of wat ze precies zijn, maar we weten wel dat ze bestaan.
Deze triggerpoints kunnen de klachten nabootsen die je bij zenuwschade ziet, bijvoorbeeld schietende of brandende/stekende gevoelens in de huid.
Carpaletunnelsyndroom wordt normaal gezien als een aandoening die met een zenuw te maken heeft, maar de pijn kan eigenlijk ook komen door actieve triggerpoints in de schouderspieren.
Lees meer over spierpijn in dit artikel.
Welke behandeling is er?
Heb je zenuwpijn in je benen, rug, armen of voeten, dan is het de moeite waard om uit te zoeken of de pijn eigenlijk uit je spieren komt. Hangt de pijn met je spieren samen, dan kun je de pijn ook opwekken door op het actieve triggerpoint in de spier te drukken of het te masseren.
Je vindt vaak actieve triggerpoints in de onderrug en de billen, die uitstralende pijn langs het been naar beneden sturen.
Lees meer over hoe je triggerpoints en gevoelige pijn behandelt in de gids over lage rugpijn.